Kısa cevap: IaaS (Infrastructure as a Service), sunucu, depolama ve ağ kaynaklarının fiziksel donanım satın almadan, internet üzerinden ve kullandığınız kadar ödeyerek kiralanmasıdır. Donanımın satın alınması, bakımı ve yenilenmesi sağlayıcıda kalır; işletim sistemi, uygulamalar ve veriler sizde.
Bu yazı IaaS'in ne olduğunu ve hangi bileşenlerden oluştuğunu anlatır. Sağlayıcı seçimi, SLA ve fiyatlandırma gibi konular için yazının sonundaki ayrıntılı rehbere bakabilirsiniz.
Hizmet olarak altyapı (IaaS) nedir?
IaaS, işletmelerin BT altyapısını kendi donanımı üzerinde değil, bir sağlayıcının veri merkezinde çalıştırmasına olanak tanıyan bulut hizmet modelidir. Müşteri ihtiyaç duyduğu bulut sunucuyu işlemci çekirdeği, bellek ve disk kapasitesi olarak seçer; dakikalar içinde kullanıma hazır hâle gelir.
Fiziksel sunucu satın almaya gerek yoktur. Kaynaklara bir kontrol paneli üzerinden erişilir, işletim sistemi ve uygulamalar kendi ihtiyaçlarınıza göre kurulur ve yönetilir. Donanımın çalışır durumda tutulması sağlayıcının sorumluluğundadır.
IaaS modeli tipik olarak şunları içerir:
- Üzerine istediğiniz yazılımı kurabileceğiniz sanal sunucular ve sanal makineler.
- Ağ yapılandırması: VPN, yük dengeleyiciler ve yönlendirme. Sanal sunucuların hem birbirleriyle hem de internetle iletişimini bu katman sağlar.
- Kullanıcıların hangi kaynağa erişebileceğini belirleyen erişim denetimi.
- Veriler ve yedekler için bulut depolama.
- Beklenmeyen bir arıza durumunda verinin geri getirilmesini sağlayan yedekleme.
IaaS, PaaS ve SaaS arasındaki fark
Üç model, altyapının ne kadarını sizin yönettiğinizle ayrılır.
IaaS en alt katmanı verir: sunucu, depolama, ağ. İşletim sistemi ve üzerindeki her şey sizde kalır. En fazla kontrolü ve en fazla sorumluluğu bir arada sunan modeldir.
PaaS, uygulama geliştirmek için hazır bir ortam sunar. İşletim sistemi, çalışma zamanı ve veritabanı yönetimi sağlayıcıdadır; siz yalnızca uygulamanızla ilgilenirsiniz.
SaaS, kullanıma hazır bir yazılımdır: çevrimiçi mağazalar, CRM sistemleri, web tabanlı e-posta servisleri. Altyapıyla hiç ilgilenmezsiniz.
IaaS, diğer ikisinin üzerinde çalıştığı temel katmandır. Modellerin ayrıntılı karşılaştırması için IaaS, PaaS ve SaaS karşılaştırması yazımıza bakabilirsiniz.
IaaS'in avantajları nelerdir?
- Sermaye yatırımı yerine işletme gideri. Donanım satın alma, yenileme ve yapılandırma maliyeti ortadan kalkar; yalnızca kullandığınız kaynak için ödeme yaparsınız.
- Hızlı ölçeklenebilirlik. Kaynak miktarı ihtiyaca göre artırılıp azaltılabilir. Fiziksel donanımda kapasite artışı haftalar sürer, azaltmak ise genellikle mümkün değildir.
- Donanım bakımının devri. Arıza, yenileme ve yama süreçleri sağlayıcıda kalır; ekibiniz uygulamaya odaklanır.
- Hazır yedeklilik. Kurumsal seviye donanım, yedekli enerji ve ağ altyapısı, tek başınıza kurmanız pahalı olan bileşenlerdir.
IaaS kimler için uygun?
- Yükü dalgalı olan işletmeler. Kampanya dönemlerinde sunucu yükü tepe yaparken diğer zamanlarda kaynakların büyük kısmı boşta kalıyorsa, kullandıkça öde modeli doğrudan tasarruf sağlar.
- Yeni kurulan şirketler. İşe başlarken donanıma yapılacak sermaye yatırımı, aynı kapasitenin kiralanmasından çok daha yüksektir.
- Hızlı büyüyen ekipler. Sürekli kapasite artışı gerektiren sistemlerde ölçeklendirme donanım tedarikine bağlı kalmaz.
- Süreli projeler. Yeni bir ürün denemesi veya üçüncü taraf bir proje için kalıcı donanım ayırmak gerekmez; kaynak ihtiyaç duyulan süre boyunca kiralanır.
Türkiye'de IaaS: veri lokasyonu neden önemli?
IaaS kullanırken verileriniz sizin odanızda değil, sağlayıcının veri merkezinde durur. Bu nedenle o veri merkezinin hangi ülkede olduğu teknik olduğu kadar idari bir sorudur.
Kişisel veri işleyen sistemlerde sunucu ve yedekleri Türkiye'de kalıyorsa, verinin yurt dışına aktarılmasından doğan ek yükümlülükler gündeme gelmez. Yurt dışındaki bir bölgede tutuluyorsa sözleşme ve bildirim tarafında sürekli işleyen bir iş yükü doğar.
Pratikte üç şeyi sağlayıcıdan yazılı olarak teyit etmek gerekir: veri merkezinin fiziksel olarak hangi ülkede olduğu, yedeklerin ve felaket kurtarma ortamının da aynı ülkede tutulduğu, ve veri işleyen sözleşmesinin imzalanabilirliği. KVKK uyumlu bulut altyapısı sayfamızda bu üç başlığın altyapı tarafında nasıl karşılandığını ayrıntılı olarak paylaşıyoruz.
IaaS sağlayıcısı nasıl seçilir?
Sağlayıcı seçimi, bu yazının kapsamından daha geniş bir konudur: teknik kapasite ve fiyatlandırmanın yanında SLA tanımı, sertifikalar, destek dili ve yanıt süresi, çıkış koşulları ve sektörünüze özgü mevzuat gereklilikleri birlikte değerlendirilir.
Bu başlıkları, Türkiye'deki sağlayıcıların karşılaştırmasıyla birlikte ayrı bir rehberde ele aldık: doğru IaaS sağlayıcısını seçmek için kriterler ve karşılaştırma.
